Reconstructie Europalaan
opeenstapeling van fouten
’Geconcludeerd kan worden dat het project Europalaan-Robert Schumanlaan ondanks alle goede bedoelingen onder een ongelukkig gesternte is gerealiseerd’
Bovenstaande zinsnede is een van de meest opvallende conclusies in een gemeentelijke notitie over de veelbesproken reconstructie van de Europalaan en de Robert Schumanlaan in Boxtel-Oost. De notitie is opgesteld nadat een bestuursrapportage eerder dit jaar aan het licht bracht dat de kosten van het project ruimschoots waren overschreden. Het werkstuk maakt pijnlijk duidelijk dat Boxtel op veel fronten heeft gefaald. Dinsdag 10 september is het woord aan de Boxtelse politiek...
Tussen augustus 2000 en juni 2001 is, naar nu blijkt, een van de meest spraakmakende infrastructurele projecten in de Boxtelse geschiedenis uitgevoerd. Nier eerder ging de gemeente zo ernstig in de fout tijdens de uitvoering en begeleiding van een miljoenenoperatie. Op vrijwel alle fronten ging het mis, zo maakt de notitie die de afgelopen maanden in het gemeentehuis is opgesteld wel duidelijk. Een reconstructie...
In april 1999 worden de eerste plannen gemaakt voor de reconstructie van de Europalaan, de belangrijkste verbindingsader in Boxtel-Oost. De totale kosten worden op dat moment geraamd op ruim 1,43 miljoen euro. Er is slechts een dekking van iets meer dan 1 miljoen euro, maar toch wordt het werk verder voorbereid. Tijdens dat traject doen zich de eerste problemen voor. Personele wisselingen in de ambtelijke organisatie en projectgroep nopen Boxtel tot het inhuren van personeel. Het leidt tot de opstelling van diverse begrotingen met verschillende bedragen.
Het gemeentebestuur schakelt dan adviesbureau Tauw in om orde op zaken te stellen. Tauw completeert tekeningen en bestek, maar verzuimt na te gaan of de bedragen kloppen. Het door de gemeente opgestelde bestek wordt vervolgens door het adviesbureau aanbesteed. De aanneemsom wordt geraamd op 1,14 miljoen euro exclusief BTW en kosten voor bijvoorbeeld verlichting, kabels en leidingen.
BEZUINIGEN
Al snel wordt duidelijk dat het werk niet voor dit bedrag gerealiseerd kan worden. Er wordt een ambtelijke notitie geschreven aan de toenmalige wethouder Fons van Elderen, die in maart 2000 wordt besproken. Om de kosten te drukken worden bezuinigingen doorgevoerd. Ronduit opmerkelijk is dat in dit kader besloten wordt de asfaltverharding dunner aan te brengen. Ook wordt teerhoudend asfalt dat op de Europalaan vrijkomt niet gestort, maar hergebruikt bij de aanleg van een parkeerterrein op bedrijventerrein Ladonk.Daarop wordt de uitvoering van het project gegund aan Heijmans Wegenbouw. Het project komt uit op een kostenpost van ruim 758.000 euro, exclusief BTW en bijkomende kosten. De directievoering is in handen van de gemeente, maar wordt in september 2000 overgedragen aan adviesbureau Tauw.
De notitie spreekt vervolgens over alle tegenvallers waarmee het project werd geconfronteerd. Slechte weersomstandigheden, slechte kwaliteit van de ondergrond en de aanwezigheid van teerhoudend asfalt bemoeilijkten de voortgang, zo wordt gesteld. Na afronding van het project blijken de totale kosten te zijn opgelopen tot 1,44 miljoen euro, één ton meer dan de oorspronkelijke raming van april 1999.
Onderzoek van de administratie heeft de afgelopen weken duidelijk gemaakt dat een aantal fouten is gemaakt. Zo is de vierde termijn die Heijmans Wegenbouw in rekening heeft gebracht tweemaal betaald. Het ging om een bedrag van bijna 106.000 euro. Dat bedrag is inmiddels teruggevorderd, zodat de overschrijding van het project Europalaan-Robert Schumanlaan wordt afgerond op 269.000 euro.
De grootste kostenposten binnen dit bedrag waren de maatregelen die moesten worden genomen tegen wateroverlast, de extra kosten van verwijdering van teerhoudend asfalt en de aanleg van extra parkeervoorzieningen. Omdat aannemer Heijmans na overleg heeft besloten 13.600 euro niet in rekening te brengen en een aantal rekeningen niet is gedeclareerd bij de gemeente, komt het definitieve tekort uit op 255.024 euro.
Redenen voor deze houding van Heijmans worden niet genoemd. Het bedrijf heeft zich mogelijk ongemakkelijk gevoeld door de ontstane situatie in Boxtel. Bovendien kreeg Heijmans te maken met een wethouder (Van Elderen – red.) die de pers bijeenriep voor een bijeenkomst waarin hij openlijk het vertrouwen opzegde in de aannemer. Daarmee werd alle verantwoordelijkheid voor het stagneren van het project bij Heijmans gelegd.
Voor dekking van het tekort van 255.024 euro is een bedrag van 136.134 euro beschikbaar. Boxtel moet nu dus nog op zoek naar 118.890 euro.
CONCLUSIES
In de notitie die volgende week de leidraad zal vormen tijdens een ongetwijfeld boeiend politiek debat wordt een aantal conclusies opgesomd die aangeven waar het – in de ogen van de gemeente Boxtel – fout is gegaan. Op de eerste plaats is Boxtel van meet af aan uitgegaan van een veel te krap budget. Daarnaast is voorafgaand aan de aanbesteding verzuimd om een deugdelijke, met uitgangspunten onderbouwde raming te maken van de totale kosten van het bestek.Ook is duidelijk geworden dat de laagste inschrijving voor het karwei nog te hoog was om binnen het beschikbare budget te blijven. ,,De door de gemeente gemaakte afspraken met de aannemer, die leidden tot een lagere aanneemsom die wel paste binnen het beschikbare budget, zijn onvoldoende uitgewerkt en vastgelegd”, meldt de notitie.
Verder wordt gesteld dat ’onder druk van de omstandigheden’ te veel opdrachten aan de aannemer zijn verstrekt voor extra werk. De druk werd verder opgevoerd toen bewoners massaal gingen klagen over overlast. ,,De aandacht voor snelle realisatie werd belangrijker dan de procedurele en financiële beheersing van het project. Financiële bewaking van het project heeft vanwege de ambtelijke organisatie onvoldoende plaatsgehad.”
De politiek heeft onvoldoende zicht gehad op deze gang van zaken. In commissievergaderingen werden raadsfracties wel bijgepraat, maar de nadruk lag op de voortgang van het werk en overlast voor omwonenden. Er is nauwelijks gesproken over financiële aspecten.
AANBEVELINGEN
De notitie vermeldt een aantal aanbevelingen die herhaling van de blunders rond het project Europalaan-Robert Schumanlaan in de toekomst moeten voorkomen. Een structureel probleem tijdens de uitvoering vormde de krapte van het budget. Daarom wordt opgeroepen om te zorgen voor voldoende budget, zodat een project goed uitgevoerd kan worden.Goed vooronderzoek kan eveneens problemen voorkomen, zo stelt de notitie. Studie naar de ondergrond en de samenstelling van het (teerhoudend) asfalt had veel complicaties kunnen voorkomen. Pas na voldoende vooronderzoek kan een project aanbesteed worden. ,,Gebleken is dat het verstandig is om bij een complex project waar veel omwonenden bij betrokken zijn, voldoende marge in te bouwen voor meerwerk.”
De notitie stelt voorts dat bij tegenvallers tijdig teruggekoppeld moet worden naar de commissie. De problematiek moet aan de orde gesteld worden. Hieruit kan geconcludeerd worden dat de verantwoordelijk wethouder Van Elderen dit onvoldoende heeft gedaan. Tevens zou gezegd kunnen worden dat de commissieleden mogelijk te weinig aangedrongen hebben op financiële duidelijkheid.
Er is ook een warm pleidooi voor een goede projectorganisatie en projectadministratie. Dat is een waarborg voor continuïteit, ook bij personele wisselingen. ,,Hernieuwde aandacht voor projectmatig werken is noodzakelijk”, luidt een aanbeveling. ,,De kwestie van de twee maal betaalde rekening is wat dat betreft tekenend en moet gezien worden als een te betreuren incident, maar daar moet het wel bij blijven.”
SCHOONHEIDSPRIJS
Alle gegevens die binnen het gemeentehuis zijn gebundeld in de notitie die 10 september wordt besproken leiden tot de conclusie dat het project Europalaan-Robert Schumanlaan ’ondanks alle goede bedoelingen’ onder een ongelukkig gesternte is gerealiseerd.Een citaat: ,,Door krappe budgetten, door het vertrek van ambtelijke sleutelfiguren, door de weersomstandigheden, door de slechte ondergrond en de kwaliteit van het te verwijderen asfalt en door de maatschappelijke en politieke druk om de overlast te beperken en het project zo snel mogelijk af te ronden, is het budget uiteindelijk overschreden.” En vervolgens: ,,Het project verdient geen schoonheidsprijs, maar gedane zaken nemen geen keer. Wel moeten we ons afvragen, op welke wijze we dit soort situaties kunnen voorkomen.”
Opvallend is de opmerking die in dezelfde alinea staat: ,,En als het eenmaal tegenzit, zit ook alles tegen.”
5 september 2002