ESSCHENAREN WERKEN MEE AAN MONUMENTENBOEK

'Ik heb dagen in streekarchief doorgebracht'

Het was een leuke, maar vooral ook zware klus. Nettie van de Langenberg (51) en Piet Jansen (73) uit Esch werkten beiden zo'n twee jaar aan hun bijdrage voor het monumentenboek van de gemeente Haaren, dat in september tijdens de open monumentendagen gepresenteerd wordt. Van de Langenberg legde de bouwstijlen en historie van de ruim veertig rijks- en gemeentelijke monumenten in Esch op schrift vast. Jansen, van huis uit architect van beroep, fotografeerde alle panden in de gemeente Haaren die op de gemeente- en rijksmonumentenlijst voorkomen.

,,Ik heb het graag gedaan, maar toch ben ik blij dat het werk erop zit. Het was een hele klus", zegt Van de Langenberg, lid van heemkundekring De Kleine Meijerij en de commissie die de open monumentendag in Haaren organiseert.

,,De proefdruk van het monumentenboek heb ik al in huis, maar nu is het nog zaak om de taalfoutjes en laatste correcties uit te voeren. Hoewel de deadline al is verschoven, gaan we ervan uit dat we het monumentenboek volgens planning kunnen presenteren tijdens de monumentendagen in september. Daarnaast heb ik ook mijn handen vol aan de organisatie van de open monumentendag en de voorbereidingen voor de heemdag van onze heemkundekring, die ook in die periode valt."

BESTUURSLID
Architect Piet Jansen kon zich de afgelopen twee jaar vooral richten op het vervaardigen van foto's van alle monumenten in zijn gemeente. Hij was ook enige tijd als bestuurslid betrokken bij de heemkundekring, maar hij droeg zijn taken een aantal jaren geleden over aan Van de Langenberg. Tevens maakte Jansen deel uit van de monumentencommissie Esch en na de herindeling van de commissie in Haaren.

Jansen: ,,In 1995 heb ik voor de open monumentendag in Haaren al een serie foto's gemaakt van Haaren, Esch en Helvoirt, die destijds ingelijst en geëxposeerd werden in onder meer het gemeentehuis. Dat was nog voor de periode dat Biezenmortel onderdeel werd van de gemeente Haaren. Per dorp heb ik toen zo'n 35 foto's gemaakt, waarbij ik niet alleen monumenten vastgelegd heb maar ook andere mooie plekjes die de moeite waard waren om te fotograferen."

Hij vervolgt: ,,Toen de gemeente zo'n twee jaar geleden met het idee kwam om een monumentenboek voor de gemeente Haaren te maken, ben ik gevraagd of ik de foto's van alle rijks- en gemeentelijke monumenten voor mijn rekening wilde nemen. Het is eigenlijk heel jammer, maar sinds de tijd dat ik met de opdracht bezig ben, zie je al dat veel gebouwen die er op de foto nog mooi bij staan, vervallen raken."

HISTORIE
Nettie van de Langenberg kreeg aanvankelijk het verzoek of zij de teksten zou kunnen schrijven voor alle monumenten in de gehele gemeente Haaren. ,,Dat ging me iets te ver", zegt ze. ,,Bij de gemeente wisten ze ook dat ik me al enige tijd bezighield met de historie van Esch en betrokken was bij de heemkundekring, vandaar dat ze mij gevraagd hebben. De teksten voor Esch wilde ik graag op me nemen, met name omdat ik al het nodige wist over de geschiedenis van een aantal panden. Uiteindelijk zijn er in elk dorp een of meerdere personen aangewezen die voor de teksten gezorgd hebben."

Van de Langenberg maakte voor het monumentenboek in totaal 36 beschrijvingen van de 46 monumenten in Esch. ,,Sommige panden staan naast elkaar en zijn qua bouwstijl en historie vrijwel identiek, vandaar dat ik die in één beschrijving heb opgenomen. Ik had de opdracht om heel beknopt de geschiedenis en bouwstijl van de rijks- en gemeentemonumenten in Esch weer te geven. Soms was dat heel lastig omdat ik over zo ontzettend veel informatie kon beschikken. Dan was het zaak om de belangrijkste gegevens eruit te pikken, waarbij ik getracht heb om geen droge opsomming van feiten te noemen maar ook leuke historische feiten over bijvoorbeeld de bewoners en het gebruik van materialen weer te geven."

PASTORIE
De rijksmonumenten in Esch werden door Van de Langenberg wat uitvoeriger beschreven. ,,Rijksmonumenten zijn onder meer het pand van dokter Hogendorf aan de Gestelseweg, de pastorie aan de Dorpsstraat, het mannengasthuis aan de Haarenseweg, de toren van de Willibrorduskerk en het orgel uit 1790 en de grafzerk van Berthout van Wijffliet in de kerk. Ik heb gebruik gemaakt van informatie uit verschillende bronnen en daarnaast gesprekken gevoerd met bewoners en ouderen in Esch die mij iets over de panden konden vertellen."

Ze vervolgt: ,,Bovendien heb ik vele uren doorgebracht in het rijks- en streekarchief in Den Bosch om informatie te achterhalen over onder meer de geschiedenis van de panden. Als je alle uren bij elkaar optelt, heb ik daar dagen doorgebracht. Omdat ze mij daar goed leerden kenden en wisten dat ik ging publiceren, kreeg ik alle medewerking van de medewerkers."

CORRECTIES
Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan het monumentenboek van Haaren. Jansen is naar eigen zeggen tot het laatste moment bezig geweest om nog 'correcties' aan te brengen. Sommige panden werden door hem, op verzoek van anderen, opnieuw in beeld gebracht.

Jansen: ,,Dat was bijvoorbeeld het geval als een pand uit een bepaalde hoek gefotografeerd was, terwijl men graag had gezien dat het monument van voren werd vereeuwigd. Maar ik ben niet op alle verzoeken ingegaan om veranderingen aan te brengen, want dat kon ik helemaal van voor af aan beginnen. Het meeste beeldmateriaal heb ik geschoten in de winterperiode, onder meer omdat de bomen dan kaal zijn en ze het zicht op de panden niet belemmeren", zegt Jansen, die ook op veel medewerking van betrokkenen kon rekenen.

,,Nee, ik heb niet altijd aangebeld bij de bewoners om te vragen of ik hun woning mocht fotograferen. Dat zou te veel tijd gevergd hebben en bovendien reageerden de mensen, op een enkele uitzondering na, heel positief als ik hun woning wilde vastleggen. In totaal ben ik met deze opdracht zo'n twee jaar bezig geweest. Het was een enorme klus, maar het was niettemin erg leuk om te doen."




18 juli 2002

Terug