Seksueel geweld betekent 'levenslang'
Haar naam wil ze niet in de krant, maar haar verhaal als een van de slachtoffers van seksueel misbruik wil ze - hoewel het haar zichtbaar moeite kost - graag vertellen. Niet uit wraak of haatgevoelens voor de Boxtelse fysiotherapeut, die misbruik maakte van vertrouwen en macht. Maar wel om uit te leggen hoe zo'n relatie volledig uit de hand kan lopen. Hoe je ongewild lichamelijk en geestelijk in een ongewenste situatie verstrikt kunt raken. Zo erg, dat je de schuld alleen nog bij jezelf zoekt en je schaamt voor wie en wat je bent. Zo erg, dat je uit pure angst liever jarenlang zwijgt dan om hulp vraagt. Zo erg, dat je alles in het leven lijkt te verliezen, je aan jezelf gaat twijfelen, je je lichaam minacht en de grond waarop je staat niet meer dan drijfzand lijkt...Haar indringende relaas, dat door Marije Mutsaers van Stichting Blauwe Maan uit Tilburg hier en daar wordt aangevuld of onderstreept, getuigt van moed. Want seksueel misbruik is een taboe dat slachtoffers door onbegrip uit de omgeving dubbel treft.
Voor de leesbaarheid van het verhaal zullen we haar verder Isa noemen.
CHAOS
Het eerste telefoontje naar Stichting Blauwe Maan in Tilburg zal ze nooit vergeten. Het liefst had ze direct opgelegd, maar Isa wist dat dit de enige weg was om orde in de chaos van haar leven te scheppen. Jarenlang had ze met gevoelens van schuld, schaamte, twijfels en angst rondgelopen. Hoe ze ook worstelde en wat ze ook probeerde; het lukte maar niet te vergeten hoe erg ze geestelijk en lichamelijk was misbruikt door een man die ze als fysiotherapeut volledig had vertrouwd. ,,Toen ik belde, voelde ik mijn hart in mijn keel, maar ik was ook vastberaden. Er moest iets gaan gebeuren; zo kon ik niet verder."Het eerste gesprek met een begeleidster van de Tilburgse stichting, die vrouwen begeleid die slachtoffer zijn van seksueel misbruik, zou vergaande gevolgen krijgen. Al snel werd duidelijk dat de Boxtelse niet het enige slachtoffer was en kwam de zaak in een stroomversnelling terecht. Niet minder dan acht vrouwen zouden uiteindelijk aangifte van aanranding en verkrachting doen; twee verklaringen bleken verjaard, maar werden als ondersteunende verhalen toch in het proces meegenomen.
,,Eigenlijk is het vanaf dat eerste gesprek allemaal heel snel gegaan. In maart heb ik samen met de anderen aangifte gedaan en in mei werd de fysiotherapeut door de politie aangehouden. Op dat moment voelde ik me ontzettend opgelucht. Ik had zoiets van: Gelukkig, dit kan hij nu andere vrouwen niet meer aandoen. Ik wilde gewoon dat hij ermee stopte en toen begreep IK dat dat alleen kon door aangifte te doen."
STROHALM
Zoals meer vrouwen bleef Isa jaren na het misbruik angstvallig zwijgen. ,,Ik schaamde me afschuwelijk en dacht dat het aan mij lag. Ik voelde me ook ontzettend stom, dat ik niet meteen na die eerste keer had gereageerd, maar eigenlijk gebeurde het allemaal zo snel en zo onverwacht, dat ik me amper realiseerde wat er was gebeurd."Ze vertelt van de intense vertrouwensband die ze met de sympathieke en begripvolle fysiotherapeut had opgebouwd. ,,Meer dan eens vertelde hij me dat ik alleen maar beter kon worden als ik hem volledig vertrouwde en alles deed wat hij zei. Als ik dat niet zou doen, zou ik nooit herstellen. Dan zei hij: 'Ik weet precies wat ik doe en als je goed naar me luistert, komt alles goed.' Ik wilde hem zó graag geloven en zó graag beter worden, dat ik me liet vernederen. Hij beweerde dat ik een wrak was en dat ik gek was. En hoewel ik best wist dat dat helemaal niet klopte, zag ik geen enkele mogelijkheid om onder zijn macht uit te komen."
Marije vult haar aan: ,,Die man maakte gebruik van macht. Hij koos vrouwen zorgvuldig uit. Vrouwen die psychisch en lichamelijk in een dal zaten. Die trauma's meemaakten en zich aan een laatste strohalm vastklampten. Hij beloofde ze áltijd klaar te staan en er altijd voor ze te zijn en bouwde zo een sfeer van vertrouwen op. Hij maakte ze compleet afhankelijk."
Dat slachtoffers van seksueel misbruik niet meteen hulp zoeken is volgens Marije bekend. ,,Ze zoeken de schuld eerst bij zichzelf. Vragen zich af of ze gek zijn, of het wel echt gebeurd is, of het soms een vergissing is geweest en of ze soms aanleiding hebben gegeven. Ze komen in een kringetje terecht van schaamte, schuld en angst."
Isa knikt: ,,Ja, ik heb echt aan mezelf getwijfeld en gedacht dat hij zich wel zou verontschuldigen. Dat de situatie uit de hand was gelopen en dat het nooit meer zou gebeuren. Maar in eerste instantie gebeurde er niets. Hij kwam er niet op terug, behandelde me gewoon zoals altijd en praatte nergens over. Ik dacht dat het bij die ene keer zou blijven, maar dat was niet zo. Het gebeurde vaker, maar voor mij was er al geen weg meer terug. Voor buitenstaanders lijkt dat onbegrijpelijk, maar in die situatie was dat niet zo. Ik was namelijk afhankelijk van hem, was ervan overtuigd dat hij de enige was die me beter kon maken en kon met niemand over zijn misbruik praten. Ze zouden me beschuldigen en me nooit begrijpen."
,,Nee, sprake van verliefdheid was er niet", vertelt Isa. ,,Niet van mij en zeker niet van hem. Hij gebruikte me als een ding. Ik vergeleek het wel eens met een vaatdoek. Die gebruik je als je hem nodig hebt. En als dat niet het geval is, gooi je hem in een hoek."
AGRESSIEF
De afspraken met zijn slachtoffers koos hij zorgvuldig uit. Op tijdstippen en plaatsen waarop hij wist dat ze nooit gestoord zouden worden. ,,Dan draaide hij de deur op slot. Ik zocht daar niets achter, omdat ik begreep dat het niet prettig was als er zomaar iemand de praktijk kwam binnenlopen, terwijl ik in mijn ondergoed op de behandeltafel lag." Ingegeven door angst en twijfel bleef Isa zich wanhopig aan het ideale beeld van de fysiotherapeut vasthouden, die haar wilde helpen en alleen het goede met haar voorhad.,,Hij was namelijk niet altijd bruut of agressief. Eigenlijk kende ik drie personen: de fysiotherapeut, die heel bekwaam en goed was in zijn vak; de man die seks met me had en de man die agressief was en me zeker geestelijk maar ook lichamelijk vernederde. Maar ik wist nooit met welke man ik die dag een afspraak had. Ik hoopte altijd maar op de fysiotherapeut, die aardig en begripvol was en me heel goed kon behandelen, zodat ik me weer een paar dagen beter zou voelen. En als het anders bleek, dan liet ik willoos gebeuren wat gebeurde. Op den duur werd ik er immuun voor. Ik beleefde het niet bewust meer."
Marije legt uit: ,,Die vorm van dissociatie (je losmaken van je lichaam om niet te voelen wat er met je lichaam gebeurt) zien we vaak bij slachtoffers van seksueel misbruik. Dat is de enige manier om te kunnen overleven; de enige manier om met die vernedering om te gaan. Te doen alsof je het niet zelf bent die daar ligt en pas terugkomen in dat lijf als alles achter de rug is."
MELDING
Toen Isa merkte dat het zowel mentaal als lichamelijk steeds slechter met haar ging, besefte ze wel dat ze iets moest doen. Ze kwam in een neerwaartse spiraal terecht, kreeg steeds meer lichamelijke klachten, eetstoornissen en verachtte haar lichaam zó erg, dat ze het beschadigde om maar een ander soort pijn te voelen dan de innerlijke pijn die haar wurgde. Haar relatie liep flinke deuken op, omdat elke aanraking een kortsluiting teweegbracht. Ze was ten einde raad.Isa gaf signalen af richting huisarts, een andere fysiotherapeut en ging zelfs naar de politie. Een officiële aanklacht diende ze niet in en haar naam wilde ze niet kwijt, maar haar verhaal vertelde ze wel. ,,Ik had het gevoel dat men suste, de zaak liever wilde bedekken om het niet erger te maken dan het al was. Op dat moment had ik me niet weg moeten laten sturen, maar je staat niet sterk, bent niet weerbaar genoeg en laat het er maar bij zitten."
Marije reageert zichtbaar verontwaardigd. ,,Dit heb ik van meer vrouwen gehoord en het maakt me ongelooflijk boos. De politie had de melding, ook al was die anoniem, toen al op moeten nemen. Zeker toen bleek dat er meerdere gevallen waren. Net als de huisartsen bij wie de slachtoffers signalen afgaven. Die probeerden de zaak in de doofpot te stoppen en beloofden alleen dat ze geen vrouwelijke patiënten meer naar deze man zouden sturen. Dat is toch te gek! Ze hadden er direct werk van moeten maken. Melden bij de Inspectie van Volksgezondheid. Onbegrijpelijk blijf ik het vinden dat er zelfs collega's van deze man in Boxtel waren, die het wisten en die toch geen actie ondernamen omdat ze niet aan 'maten naaien' deden."
Isa vult haar aan. ,,Uiteindelijk is er in 1992 toch melding van misbruik gemaakt bij de inspecteur en heeft de bewuste fysiotherapeut een berisping gekregen."
Marije: ,,Ja, maar daar is het - schandalig genoeg - bij gebleven. Noch de inspectie, noch de politie heeft gecontroleerd of hij zich daarna aan de regels heeft gehouden en of het daarbij is gebleven. Ik ben ervan overtuigd dat hier steken zijn gevallen en dat zaken voorkomen hadden kunnen worden. En dat vind ik hoogst kwalijk!"
JUISTE MENSEN
Isa vult haar aan: ,,Je moet op het juiste moment de juiste mensen tegenkomen. Bij mij is dat pas na een hele poos gebeurd en bij een aantal anderen ook. Ik leerde een heel goede fysiotherapeut kennen, die samen met een Boxtelse huisarts uiteindelijk de zaak verder aan het rollen heeft gebracht. Eindelijk kreeg ik het gevoel dat ze me begrepen en dat ik steun kreeg. Daar ben ik ze nog steeds dankbaar voor."Marije: ,,Ik kan het vrouwen maar niet genoeg op het hart drukken dat ze met zo'n verhaal, of met elke twijfel die ze ook maar over de behandeling van een hulpverlener hebben, altijd naar de politie moeten gaan. Dat ze zich niet moeten laten wegsturen, zonder dat van hun verhaal melding is gemaakt. Ook al is er geen aangifte, de politie kan deze meldingen wel doorgeven aan de inspecteur. Dan was ook veel eerder duidelijk geweest dat hier iets absoluut niet klopte met deze man. Het is afschuwelijk dat hij zoveel slachtoffers heeft kunnen maken. Want ik ben ervan overtuigd dat deze acht dappere vrouwen maar het topje van de ijsberg zijn. Ik weet zeker dat er nog heel veel vrouwen zijn, die vergelijkbare ervaringen hebben, maar daar om verschillende redenen niet mee naar buiten durven komen." Marije begrijpt die houding heel goed: ,,Ze hebben veel te verliezen. Vaak weet de partner nergens van en zou een bekentenis tot heel ingrijpende gevolgen kunnen leiden."
Toch is Marije ervan overtuigd dat de enige weg naar herstel openheid is. Praten vooral ook met lotgenoten. ,,Pas onlangs zijn de betrokken vrouwen van deze zaak voor het eerst bij elkaar geweest. Dat was een heel intense ervaring, maar ook voor velen een opluchting." De aangifte, aanhouding en over twee weken de uitspraak van de rechtbank zijn volgens Marije belangrijke stappen in het proces van verwerking en 'genezing'.
ONZEKERHEID
De toekomst blijft voor Isa onzeker en de angst gaat nooit helemaal weg. ,,Ik denk niet dat het voor ons ooit afgelopen zal zijn. Die man krijgt een paar jaar gevangenisstraf en wordt voor een bepaalde periode uit zijn beroep gezet, maar wat als hij vrijkomt? Begint het dan op een andere plaats opnieuw? En wat gebeurt er met ons? Ik zal altijd bang blijven: dat ik hem ergens zal tegenkomen en dat hij me hier op aanspreekt of iets aan zal doen."Marije begrijpt de onrust, die bijna alle slachtoffers voelen over het moment dat de man weer op vrije voeten komt. ,,Hij krijgt hooguit een paar jaar en komt weer vrij, maar deze vrouwen hebben levenslang. De wonden zullen wel genezen en dat zie ik bij iedereen ook gebeuren, maar de littekens blijven bestaan. Ze zullen dit nooit kunnen vergeten. Hooguit een plek geven in hun leven."
Marije hoopt dat de rechtbank de eis van vier jaar gevangenis en negen jaar ontzetting uit zijn beroep zal overnemen, zodat herhaling op deze manier in elk geval uitgesloten is. ,,Hoe het ook uitpakt, ik heb er vertrouwen in dat het goed komt met deze vrouwen. Ze zijn ongelooflijk moedig en dapper en ik heb ontzettend veel respect voor de manier waarop ze dit proces hebben aangedurfd. Niet alleen voor zichzelf, maar vooral om andere vrouwen te beschermen en daar kun je alleen respect voor hebben."
15 november 2001