'Lelijk ding op wielen werd
gave racekar'
,,Een rolstoel maakt indruk, net als degene die er in zit. Het blijft onwennig om mezelf in een etalageruit voorbij te zien glijden, maar ik schaam me niet, voel met niet ongemakkelijk en durf gezien te worden."
Ze heeft heel lang getwijfeld of ze het verhaal wel zou insturen. Ineke Platel, journalist van Brabants Centrum en gehandicapt als gevolg van een chronische spierziekte, vertelt dat ze lang heeft geworsteld met de woorden die ze aan het papier heeft toevertrouwd. Passages zijn geschrapt, zinnen doorgestreept. Totdat het verhaal klopte, alles op zijn plaats viel en 'Mijn leven op wielen...' de deur uitging. Zaterdag 3 november kreeg Platel een eervolle vermelding voor een openhartig en indringend relaas over haar leven met de rolstoel.
Heel toevallig stuitte Platel een half jaar geleden op een informatiekrant van de Stichting Patiëntenfonds en de Chronisch zieken en Gehandicapten Raad Nederland. Daarin stond een oproep om mee te doen aan 'Vertel mij wat!... De Pen als Lotgenoot', een schrijfwedstrijd die mensen met een chronische ziekte uitnodigde hun ervaringen op papier te zetten, gewoon om alles van zich af te schrijven of om lotgenoten te helpen bij het hervinden van hun leven.
,,Ik had al heel lang niet meer meegedaan aan een schrijfwedstrijd", vertelt Platel twee dagen na de uitreiking van de eervolle vermelding in de Jaarbeurs in Utrecht. Tien jaar geleden, in tijdschrift Margriet, stond haar laatste prijswinnende bijdrage. ,,Ik heb in de tussentijd heel veel geschreven. Voor de krant natuurlijk, maar ook historische artikelen en boeken met Gied Segers. Maar persoonlijke stukken zijn altijd in de computer blijven staan. Die hield ik voor mezelf."
HOGE EISEN
De informatiekrant kwam Platel, zo zegt ze achteraf, op het juiste moment onder ogen. De Boxtelse journalist had juist in die periode voor het eerst kennisgemaakt met de rolstoel. Ze spreekt van een 'chaotisch periode' waarin ze haar rolstoel veelvuldig vervloekte. Maar van een 'stomme rolstoel' en 'een lelijk ding op wielen' werd het een onmisbaar en handig hulpmiddel dat door kinderen in haar buurt bijna liefdevol wordt omschreven als 'gave racekar'. ,,In dit proces heb ik mezelf leren kennen, dat was anders nooit gebeurd", blikt Platel terug.Slechts een paar mensen heeft ze de inzending voor de schrijfwedstrijd laten lezen: haar man Theo en een collega bij de krant. ,,Ik wilde vooral geen zielig verhaal schrijven. Het mocht niet sentimenteel zijn, niet geromantiseerd." Platel vertelt dat ze heel vaak opnieuw is begonnen. ,,Een verhaal schrijven over jezelf is heel moeilijk. Je stelt hele hoge eisen."
De positieve reacties op het verhaal stimuleerden Platel om door te gaan. En ook zelf merkte ze dat schrijven over haar rolstoel, haar ziekte en eigenlijk haar leven louterend werkte. ,,Tijdens het schrijven is het dubbeltje gevallen. Het was schitterend om te ontdekken dat je een taboe kunt maken en kunt voeden, maar dat je een taboe vooral ook kunt doorbreken. Ik besloot het verhaal in te sturen."
AUTOMATISCH
De reacties in haar omgeving zijn Platel niet altijd licht gevallen. Toen ze vorig jaar voor het eerst in een rolstoel over straat ging, merkte ze dat verschillende mensen haar ontweken. ,,Mensen, soms hele goede bekenden, staken ineens de straat over. Als ik voorbij was, werd er gepraat." Anderen reageerden geschokt. ,,Er waren mensen bij die in tranen uitbarstten. Ik moest ze troosten..."Als journalist bij Brabants Centrum merkte ze ook dat de gevolgen groot zijn. ,,Heel veel mensen denken vreemd genoeg dat ik nu ik in een rolstoel rijd ineens niet meer bij de krant werk. Anderen willen me misschien wel sparen en laten niet meer van zich horen. Terwijl ik het juist geweldig leuk vind om mensen te spreken en te zien." Op de werkvloer gaat het mede dankzij enkele aanpassingen prima. En van betutteling door collega's is helemaal geen sprake, vindt ze. ,,Het gaat eigenlijk allemaal automatisch." Grinnikend: ,,Om een stoel of een kopje thee hoef ik natuurlijk nooit te vragen."
Platels inzending behoorde tot een grote stapel van 556 bijdragen. Een paar weken geleden kreeg ze bericht dat ze met negentien andere auteurs genomineerd was voor de stimuleringsprijs De Pen als Lotgenoot. Zaterdag, tijdens een openingscongres van de Week Chronisch Zieken in de Utrechtse Jaarbeurs, werd de prijs uitgereikt door Winnie Sorgdrager, voorzitter van de Stichting Patiëntenfonds. De eervolle vermelding beschouwt ze als een enorme blijk van waardering. ,,Zoveel verschillende mensen die mij niet kennen, hebben precies begrepen wat ik bedoelde."
Het eindrapport van de jury spreekt van 'een hartverwarmende beschrijving van een intensief proces van innerlijke heelwording. Zij schrijft over haar leven met haar rolstoel in een mooie schrijfstijl. De energie druipt er vanaf en laat zien hoe je vanuit eigen kracht de wereld meester kunt worden. het verhaal laat een diepe indruk na!'.
Naast een oorkonde ontving de Boxtelse journalist een fraaie boekenlegger. Haar verhaal zal later dit jaar bovendien in een verhalenbundel worden opgenomen, die ook in de boekhandel verkrijgbaar zal zijn. Platel: ,,Ik denk dat het een heel positief verhaal is geworden. Ik ben geen zielig en ongelukkig mens. Ik wil in die rolstoel gezien worden, hij hoort bij mij."
,,Ik ben anders, voel me anders, zie er anders uit, maar vreemd genoeg ben ik juist die bijzondere positie gaan waarderen. Ik besteed veel aandacht aan leuke kleding, bijpassende make-up, een trendy kapsel met ondeugende kleurtjes en vlotte schoenen. En mijn rolstoel? Die heeft een vrolijk getinte zitting en rugleuning, een handige zijtas, een stevige rugzak en (meestal) een glimmend onderstel. Want als we dan toch in beeld zijn, waarom dan niet op ons mooist?"
8 november 2001