'We zijn nog steeds een echte dorpsschool'
Helicon Opleidingen in Boxtel eert vrijdag 2 november vijf zilveren jubilarissen op een moment dat er donkere wolken boven de school aan de Schouwrooij hangen. De opleiding staat aan de vooravond van een grote bezuinigingsoperatie, waarbij de grootste klappen de komende maanden gaan vallen op de onderwijsinstellingen in Boxtel en Nijmegen. Theo Koolen, lid van het college van bestuur, liet onlangs in deze krant weten gedwongen ontslagen in Boxtel niet uit te sluiten. Wat precies de gevolgen zijn van de operatie wordt volgens de locatiedirecteur in Boxtel én een van de jubilarissen, Piet Koenraadt (54), de komende maanden duidelijk.
Veel willen Koenraadt en de docenten Nico van den Berg (50), Paul van der Heijden (52) en Jan Selten (59) niet kwijt over de gerezen problemen. Samen met hun collega Jos van Ooijen (51), die niet bij het interview aanwezig kan zijn, worden ze vrijdagmiddag in het schoolgebouw aan de Schouwrooij in het zonnetje gezet. ,,We hebben intern afgesproken dat alleen het college van bestuur zich uitlaat over de bezuinigingsoperatie", zegt Koenraadt. ,,Het enige wat ik er over wil zeggen is dat we professioneel met deze materie om moeten gaan. Natuurlijk is iedereen geschrokken van de problemen die er zijn en houdt de huidige situatie ons bezig, maar voorlopig moeten we afwachten, want pas in de komende maanden komt er meer duidelijkheid."
Liever praat het vijftal over de 25 jaar dat ze actief zijn binnen de muren van de voormalige Middelbare Agrarische School (MAS). Toen ze in 1976 aan het werk gingen, was de opleiding gehuisvest in het markante gebouw aan de Pastoor Erasstraat nummer 14. Daarnaast werd vanaf 1974 de alsmaar groeiende afdeling Levensmiddelentechnologie, die in 1973 was gestart, gehuisvest in de voormalige Sint-Josephschool op het adres Duinendaal 10. Vanaf 1981 moest ook een groot deel van de afdeling Landbouw elders worden gehuisvest. Daartoe werd ruimte gevonden in de Dom Helder Camaraschool aan de Ambrosiusstraat. De schoolhuisvesting, verspreid over drie locaties, vormde een moeilijk werkbare situatie. ,,In die tijd heb ik heel wat op en neer gependeld van het ene naar het andere gebouw. Ik heb Boxtel toen heel goed leren kennen", lacht docent dierhouderij Van den Berg.
NIEUW SCHOOLGEBOUW
Een van de veranderingen die het vijftal van nabij kon volgen was de verhuizing in februari 1988 naar het nieuwe onderkomen aan de Schouwrooij, dat in september van datzelfde jaar officieel geopend werd door Gerrit Braks, de toenmalige minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Met het betrekken van het modern opgezette en fraai uitgevoerde nieuwe schoolgebouw kwam een einde aan de jarenlange problematische huisvesting van de school. ,,We voelden ons hier al snel thuis", zegt directeur Koenraadt. ,,Het oude schoolgebouw was intiem en gezellig, maar we waren toe aan een nieuw gebouw. Ook na dertien jaar kunnen we nog steeds zeggen dat de huidige locatie aan de eisen van deze tijd voldoet."Volgens docent dierhouderij en landbouwtechniek Jan Selten is de manier van lesgeven in al die jaren niet veel veranderd. ,,In de klas gaat het er nog hetzelfde aan toe als 25 jaar geleden. Ook de 'ouderwetse degelijkheid' van de school is altijd overeind gebleven. Eigenlijk zijn we nog steeds een echte dorpsschool."
Het vijftal is van mening dat de kwaliteit van de opleiding door de jaren heen op een hoog peil is gebleven. De MAS in Boxtel heeft in haar bestaan dan ook vele goede boeren, technologen en bestuurders voortgebracht. Selten benadrukt ook de grote aandacht die op de school geschonken wordt aan de praktijkstages, zowel in het binnenland als in het buitenland. ,,We hebben het altijd belangrijk gevonden dat over de landsgrenzen gekeken werd. Al in 1966 ging een grote groep leerlingen naar Denemarken. Vanaf die tijd zijn velen uitgezworven in Europa over landen als Frankrijk en Zwitserland, maar ook bijvoorbeeld Canada. Veel van onze oud-leerlingen hebben zich daar uiteindelijk definitief met hun bedrijf gevestigd. Zo zijn er alleen al in Denemarken zo'n dertig oud-leerlingen actief."
BEVOEGDHEDEN
De voormalige MAS in Boxtel had toch altijd al een goede neus voor nieuwe ontwikkelingen, zoals begin jaren zeventig bleek bij het starten van een opleiding voor de verwerkende industrie. Om precies te zijn in 1973, drie jaar voordat de vijf jubilarissen hun opwachting maakten in Boxtel, werd de opleiding levensmiddelentechnologie ingevoerd op de school. Docenten met andere bevoegdheden en bekwaamheden moesten in de jaren nadien worden aangetrokken. Ook leerlingen van niet-agrarische herkomst gingen deel uitmaken van de schoolgemeenschap. Na ongeveer vijftien jaar was de afdeling Levensmiddelentechnologie uitgegroeid tot een zeer levenskrachtige studierichting met een kleine vijfhonderd leerlingen.,,Nu is de belangstelling voor de dagopleiding levensmiddelentechnologie fors gedaald", zegt docent Paul van der Heijden. ,,Dat heeft ook te maken met de maatschappelijke tendens. De jongeren van nu willen vooral iets 'leuks' doen; een opleiding als levensmiddelentechnologie spreekt misschien niet zo tot de verbeelding en wordt al gauw als te ingewikkeld ervaren, terwijl juist in die sector veel vacatures zijn."
VEEHOUDERIJ
Ook voor de studierichtingen veehouderij en plantenteelt is minder animo. De oorzaak voor de terugloop is volgens directeur Koenraadt voor een deel te verklaren door ontwikkelingen in de samenleving. ,,De belangstelling in de primaire sector voor landbouw en tuinbouw daalt. Dat werkt door op onze opleidingen."Het leerlingenaantal op de opleiding in Boxtel bestaat momenteel uit zo'n zevenhonderd personen; het record werd bereikt in 1989 toen 950 leerlingen de school in Boxtel bezochten. Koenraadt: ,,Dat was de tijd van de zogeheten groene golf. In de jaren tachtig ging het de landbouwsector voor de wind, waar ook wij als school de vruchten van plukten. Vanaf begin jaren negentig is het bergafwaarts gegaan."
Docent Van den Berg vult aan: ,,Vooral na 1996 zie je een terugloop van het aantal studenten. Door ziekten als BSE, varkenspest en mond- en klauwzeer is onzekerheid ontstaan over een toekomst in de sectoren waarvoor wij onze leerlingen opleiden. Veel mensen denken dat in de landbouw nauwelijks werk te vinden is. Maar vergeet niet dat wij allang geen school meer zijn waar - om het simpel te zeggen - alleen maar varkens- en koeienboeren worden opgeleid. De school heeft altijd nauwgezet de maatschappelijke ontwikkelingen gevolgd en is qua aanbod van opleidingen veel breder en diverser geworden. Behalve de dieropleidingen en levensmiddelentechnologie bestaat Helicon de laatste jaren ook uit de afdelingen Landbouwtechniek en Milieutoezicht."
TOEKOMST
Voor de vijf jubilarissen is het lastig om in de toekomst te kijken. Afgezien van de bezuinigingsoperatie die op handen is, maakt ook de onzekerheid die momenteel de landbouwsector in de greep houdt, het lastig om vooruit te kijken. ,,De populariteit van de opleiding is tanende. Ik hoop dat we de komende jaren per afdeling gemiddeld over zo'n 150 leerlingen kunnen blijven beschikken. Daarnaast zullen wij blijven inspelen op de veranderingen in de agrarische sector. Agrariërs gaan zich in de toekomst onder meer toeleggen op het vervaardigen van streekproducten of kleinschalige recreatie, zoals kamperen bij de boer", aldus directeur Koenraadt, die verwacht dat boeren zich in de toekomst ook in gaan zetten als natuurbeheerders.,,De boeren spelen hier al op in en zijn al bezig met het oprichten van agrarische natuurbeheersverenigingen. Wij proberen de leerlingen ook duidelijk te maken dat zij zich niet moeten laten ontmoedigen door allerlei bedreigende ontwikkelingen in de agrarische sector, want er blijven voldoende mogelijkheden over om iets nieuws te gaan doen. Angst is niet goed; van bedreigingen moeten juist kansen gemaakt worden."
1 november 2001