BMF BOOS OVER AANTASTING BEEKDAL

Opnieuw beroering over aantasting bolle akker

Ten zuiden van kasteel Stapelen is onlangs de vernieling van een zogenaamde bolle akker geconstateerd. Het perceel, dat deels begrensd wordt door de Blauwhoefseloop, is twee jaar geleden geëgaliseerd door eigenaar Bertus van de Sande en ziet er momenteel uit als een 'biljartlaken'. Volgens Toine Cooijmans van de Brabantse Milieufederatie (BMF) is hiermee opnieuw een deel van het kenmerkende cultuurlandschap van de Meierij verdwenen. ,,Een prachtig stukje Brabants beekdal is verwoest", stelt Cooijmans teleurgesteld vast. Van de Sande zegt niet op de hoogte te zijn geweest van het waardevolle karakter van het gebied, maar denkt in de toekomst wel beter na als het opnieuw tot grondverzet moet komen. Hij moet van de provincie de situatie in oude staat herstellen.

Hoewel de gemeente Boxtel vergevorderd is met de ontwikkeling van het bestemmingsplan Buitengebied, is dit nog niet vastgesteld. ,,En daarmee ontbreekt de basis om dergelijke waardevolle cultuurlandschappen te beschermen", moppert Cooijmans. De beekdalen in de Meierij kennen van oudsher veel kleine perceeltjes grond, waarop de boeren in vroeger jaren hun gewassen teelden en het vee lieten grazen. Door de 'rationalisatie' van de landbouw is in de voorbije decennia veel aan schaalvergroting gedaan en werden ook de landbouwgronden groter. Hoogteverschillen tussen diverse akkers en weilanden werden geëgaliseerd. ,,Tegenwoordig beseffen gelukkig steeds meer mensen de waarde van het afwisselende landschap. Ook de belangenorganisatie van de boeren, de ZLTO, ijvert voor het behoud van het karakteristieke landschap. We staan op het punt om samen met de provincie een goede stimuleringsregeling in het leven te roepen, die de boeren financieel tegemoet komt om de kleine percelen toch rendabel te exploiteren. En dan tref je toch weer zo'n vernieling aan. Doodzonde", vindt BMF-woordvoerder Cooijmans. ,,Ik vraag me af wat nu eigenlijk in dit specifieke geval de economische winst is. Twee kleine perceeltjes zijn samengevoegd tot één iets groter kavel. Volgens mij kan dit echt niet doorslaggevend zijn voor een winstgevende bedrijfsvoering."

'NIKS WAARDEVOLS'
Hoewel agrariër Bertus van de Sande bekend is met het feit dat de oorspronkelijk geplande - en deels ook gerealiseerde - Zuidelijke Hoofdweg in dit gebied is afgeblazen vanwege de milieubelangen, zegt hij niet op de hoogte te zijn geweest van het waardevolle karakter van de bewuste locatie. ,,Toen ik in 1999 een greppeltje dichtgooide, wat struikgewas opruimde en daarna twee akkertjes vlak maakte is in mijn ogen niks waardevols verloren gegaan. Anders zou ik dit nooit hebben gedaan. Zeker na de aanstaande ruilverkaveling zijn de meeste stukken grond in dit gebied mijn eigendom. Ik denk voortaan wel twee keer na voordat ik weer aan de slag ga."

Dinsdagmorgen heeft Van de Sande ambtenaren van provincie en gemeente op bezoek gehad. De volgens de boer 'kleinschalige' ingreep had niet mogen plaatsvinden zonder de vereiste ontgrondingsvergunning. ,,Ik begrijp dat die vergunning achteraf niet meer kan worden verleend. Zoals het er nu uitziet willen ze hebben dat ik het perceel in zijn oude staat terugbreng, maar eerlijk gezegd weet ik niet of dat nog mogelijk is."

MONUMENTENZORG
Cooijmans vergelijkt het landschapsbeheer met de monumentenzorg voor gebouwen. Enerzijds is er een stimuleringsregeling die eigenaren van monumentale gebouwen in de gelegenheid stelt met overheidssteun hun karakteristieke pand te onderhouden. Daarnaast bestaat een wettelijke bescherming die zorgt dat onwillige bezitters van een monument hun eigendom niet ongestraft kunnen slopen of verminken. Zoiets zou ook moeten bestaan voor waardevolle landschappen. ,,Dat zijn evengoed monumenten", stelt Cooijmans.

Een gezamenlijk initiatief van de BMF, ZLTO, de provincie en acht gemeenten in de Meierij maakt het mogelijk dat binnenkort overheidsgelden beschikbaar komen, waarop agrariërs een beroep kunnen doen als zij voor hun bedrijfsvoering afhankelijk zijn van dergelijke cultuurlandschappen. De wettelijke basis om een egalisatie zoals ten zuiden van kasteel Stapelen is uitgevoerd aan te pakken, ontbreekt vooralsnog. De BMF dringt al jaren aan op nieuwe bestemmingsplannen die bescherming moeten bieden aan de buitengebieden van gemeenten in de Meierij. ,,Boxtel loopt wat dat betreft voorop en is vergevorderd, maar het plan is nog niet vastgesteld. Daarmee ontbreekt ook de wettelijke basis om de boer in kwestie aan te pakken", meent Cooijmans.

HOOGTEKAART
Eerder constateerde de BMF ook al dat een naastgelegen perceel - in gebruik als boomkwekerij - was geëgaliseerd. Die ingreep vond volgens agrariër Van de Sande enkele maanden later plaats dan de egalisatie die hij op zijn eigen perceel deed. ,,Maar aangezien dat stuk grond korter bij de openbare weg ligt en zich dus meer in het zicht bevindt, is dat eerder opgemerkt." Sancties tegen die ingreep heeft de provincie nooit toegepast, omdat hoogtegegevens ontbraken en niet kon worden aangetoond dat veranderingen in het perceel zijn aangebracht.

Inmiddels is wel een digitale hoogtekaart gemaakt, waarop alle hoogteverschillen zijn vastgelegd. Dat is gebeurd om de bestaande landschappen te beschermen tegen de grootschalige ruilverkaveling die de Landinrichting Sint-Oedenrode in dit gebied gaat uitvoeren. Tijdens een controle van de gegevens van die hoogtekaart, stuitte Cooijmans op de vlakgestreken bolle akker. ,,De hoogteverschillen zijn nog wel kunstmatig te herstellen en ook de verwijderde beplanting kan wel weer teruggeplaatst worden. Maar dat is natuurlijk pure kapitaalvernietiging."

OMSLAG
Ook wethouder Ger van den Oetelaar betreurt dat het betrokken perceel is aangetast. ,,De hoogteverschillen in het gebied zijn ontstaan doordat voorouders van de huidige boeren het land eeuwenlang hebben bewerkt. Op die manier is een uniek landschap ontstaan. Jammer dat nu opnieuw een stukje van dat waardevolle gebied is verdwenen." De wethouder verwacht dat in oktober het bestemmingsplan Buitengebied kan worden vastgesteld, waarmee ook de wettelijke bescherming is verzekerd. Van den Oetelaar: ,,De Werkgroep Uitvoering Bestemmingsplan Buitengebied Boxtel (WUBBB - red.) heeft haar oordeel al gegeven over een eerste quick scan waarin de waardevolle landschappen zijn geïnventariseerd. Deze week geven alle betrokken partijen ook hun mening over de verfijnde studie die inmiddels is uitgevoerd. Vervolgens kan het bestemmingsplan de procedure in." Maar daarmee is volgens de wethouder nog niet gegarandeerd dat een aantasting van het landschap zoals nu is gepleegd, wordt voorkomen. ,,Natuurlijk moeten we een goed handhavingsbeleid voeren, maar het belangrijker dat bij de boeren een omslag in het denken plaatsvindt", stelt Van den Oetelaar. Volgens hem moet de communicatie met de beheerders van het landschap (met name de boeren) daarom nóg verder geoptimaliseerd worden.




6 september 2001

Terug