Dora Michielsen schildert
haar eigen wereld
,,Het klinkt misschien gek, maar schilderen is voor mij een soort geestelijke injectie. Ik ben dankbaar dat ik het leven met mijn fantasie en creativiteit extra kleur kan geven. Het heeft mij van de afgrond gered en door de diepste dalen geholpen. Ik ben er heel gelukkig mee." De 75-jarige Dora Michielsen uit Boxtel ontdekte haar talent pas op latere leeftijd. Gedreven ontwikkelde ze een eigen en originele kijk op de wereld, waarin kleur, vormen en lijnen een nieuwe werkelijkheid vormgeven. Tot 2 oktober is een deel van haar werk te zien in de Rabobankkantoren van Boxtel en Liempde. Een verrassende mengeling van technieken en stijlen; eigenzinnig, gewaagd maar vooral jeugdig, fris en spontaan. Wij wandelden samen met haar door het bankgebouw in Boxtel, waar haar fantasie onuitputtelijk blijkt.
Stilzitten past niet bij het karakter van Dora Michielsen. Haar hele leven is ze al druk in de weer. Lange tijd werkte ze als telefoniste bij de PTT; eerst in haar toenmalige woonplaats Valkenswaard en later in Eindhoven. Daarna maakte ze de overstap naar Philips. Toen ze haar eerste kind kreeg, hoorde ze tot de eerste vrouwen in Nederland die 'gewoon' bleven werken. ,,Dat was heel wat in die tijd", vertelt ze lachend. Maar haar gezin groeide en de vijf kinderen eisten haar aandacht op, zodat ze haar werk moest prijsgeven. Pas toen haar man met zijn gezondheid sukkelde en afgekeurd werd, pakte Dora de draad weer op en trok er als vertegenwoordiger op uit. Haar laatste 'baas' was De Bijenkorf, waar ze de wijnafdeling onder haar hoede had.
Eenmaal met pensioen kreeg Dora rust en de ruimte om zichzelf te ontdekken. Ze schreef zich in voor een cursus tekenen en schilderen bij de toenmalige Workshop en ontdekte al na een paar lessen, dat ze een vergeten kracht had aangeboord. ,,Ik was de jongste uit een gezin van dertien en ik herinner me dat ik als kind altijd zat te tekenen. Dan tekende ik wat ik zelf leuk vond en niet wat we op school van de nonnen moesten. Daar mocht je uit een stapel bladen een voorbeeld halen om over te trekken en in te kleuren. Daar vond ik nooit iets leuks bij. Ik wilde veel liever zelf tekenen, want ik had fantasie genoeg, maar dat mocht niet."
SPONTANITEIT
Aan het vrije tekenen en schilderen ging trouwens een bijzondere manier van schilderen vooraf: het Hindeloopen-schilderen. Dat is een uit Friesland afkomstige volkskunst; een manier van decoreren volgens een vast patroon. Dora experimenteerde zelf en gaf vervolgens ook les in deze versierkunst. ,,Het was leuk om te doen, maar omdat je zo gebonden bent aan een vast stramien - aan volkskunst moet je niets veranderen - gaf het me weinig voldoening."De tekendocent van de Workshop, die na een paar lessen al begreep dat Dora de middenmoot snel oversteeg, wees haar op de teken- en schildercursussen in Frankrijk en nodigde haar uit mee te gaan. ,,Dat is echt fantastisch. Ik ben inmiddels twaalf keer mee geweest en heb er geweldig veel van geleerd. Dan schilder je met vier docenten in groepen zoveel mogelijk buiten: dorpsgezichten, de natuur, details van gebouwen of een brug."
Ze heeft er alleen prettige herinneringen aan. ,,Het was heerlijk om zo te werken; heel direct en spontaan. Soms lukte het meteen, maar soms kon ik ook tobben." De vrijheid om haar eigen materiaal en technieken te kiezen voelde ze als een bevrijding en de kritiek van de docenten en medecursisten als 'heel leerzaam'. ,,In april ben ik geweest en in augustus ga ik nog eens. Daar verheug ik me nu al op."
KLEURENSPEL
Haar hobby nam haar al gauw helemaal in beslag. Gestimuleerd door het thuisfront werkte Dora met krijt, olieverf, acryl, ecoline of aquarel. ,,Ik heb een grote voorkeur voor olieverf. Dat vind ik heerlijk materiaal, maar de laatste tijd gebruik ik het nog zelden. Als je buiten werkt is het niet geschikt, dan kun je beter met acryl of aquarel werken, dat droogt meteen. Meestal gebruik ik diverse materialen door elkaar. Krijt vind ik ook heel prettig materiaal."Dora heeft een grote liefde voor kleur. Des te opvallender zijn haar werkstukken in zwart-wit. In de Rabobank hangt een tweeluik, waarin elk vierkantje een eigen verhaal vertelt. ,,Ik heb lange tijd problemen met mijn ogen gehad, waardoor ik kleuren niet goed kon zien. Toen heb ik een hele tijd alleen met zwart en wit gewerkt." Haar ogen zijn niet helemaal hersteld, maar haar werk is wel kleurrijker en boeiender geworden. Op een bijzonder manier; er is een duidelijke verschuiving van figuratief naar abstract te ontdekken. ,,Bomen hoeven niet per se groen te zijn", legt Dora uit en wijst op twee bomenlaantjes; bij het ene kunstwerk is oranje-geel de hoofdtoon en bij het andere gaat het voornamelijk om de tinten blauw en groen.
,,Het is juist heerlijk om je fantasie te laten werken en wat je ziet op een eigen manier weer te geven." We lopen in het bankgebouw langs een serie schilderijen, waarin ze met het onderwerp 'boom' heeft gespeeld. Door steeds iets weg te laten, ontstaat telkens een compleet nieuw beeld. ,,Ik moest denken aan de eerste boom van Mondriaan; hoe hij daarmee bezig is geweest door die steeds te vereenvoudigen. Toen dacht ik: 'Dat kan ik ook'." Haar herkenbare boom veranderde in een grillige wirwar van lijnen; een boeiend spel van kronkels van kleur.
EXPERIMENTEREN
Dora is niet bang om te experimenteren; wat dat betreft is ze jeugdig nieuwsgierig gebleven. ,,Ik probeer het allemaal", lacht ze. ,,Ik schilder met mijn vingers, met stukjes karton, een sponsje of met andere dingen en ik gebruik allerlei technieken door elkaar. Dat is juist heel leuk om te doen." Met een schalkse lach zegt ze: ,,Mensen verwachten zoiets niet van je als je 75 jaar bent, maar voor mij is die leeftijd geen enkele belemmering om te experimenteren. Zo ontdek je telkens nieuwe mogelijkheden en daardoor blijft het leuk. Als mensen mijn abstracte werk zien, verwachten ze dat dat van een jonge kunstenares is en niet van iemand van mijn leeftijd."Door de jaren heen is haar werk meer abstract geworden. Dat blijkt bij de rondgang door het kantoor van de Rabobank direct. Ook haar manier van schilderen en de onderwerpen laten zien dat dat proces zich voortzet. ,,Schilderen wat je ziet is voor mij niet leuk. Dan kun je net zo goed een foto maken. Ik heb altijd al een grote fantasie gehad en nu kan ik die heel goed gebruiken."
FAMILIETALENT
Als Dora schildert wordt ze helemaal door haar werk in beslag genomen. Een uurtje werken op haar zolderatelier is er niet bij, want ze geeft zich helemaal over en verliest zichzelf in die wonderlijke wereld van kleuren en lijnen. ,,Je moet er echt de tijd en de rust voor hebben", legt ze uit. ,,Even een uurtje tussendoor, dat werkt niet. Ik kan heel goed de hele dag met schilderen bezig blijven als ik iets in mijn hoofd heb."Dat creativiteit in de familie zit staat trouwens buiten kijf met een vader die organist was, een zoon die kunstschilder is en een dochter die haar beroep in de muziek heeft. En die lijn zet zich voort, want bloed kruipt nu eenmaal waar het niet gaan kan. Als de kleinkinderen komen, wordt op de zolder alles uit de kast gehaald zodat ze hun eigen kunstwerk kunnen maken. Tekeningen die door oma Dora van een kartonnen passe-partout worden voorzien, zodat het nóg echter lijkt...
5 juli 2001